Kỷ niệm ngày 30/4


 Phạm Tuyên:

       Tôi sáng tác bài hát “Như có Bác Hồ...” trong 2 tiếng cộng cả cuộc đời

      Cụ thể mà khái quát gắn gọn mà đầy đủ súc tích cô đọng nhạc phẩm “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng” do nhạc sĩ Phạm Tuyên sáng tác  mỗi độ tháng 4 về lại vang lên rộn rã. Nhắc đến ca khúc ấy hầu như là Việt Nam ai cũng thuộc nằm lòng nhưng khi biết “cha đẻ” của ca khúc ấy là Phạm Tuyên- người nổi tiếng với những nhạc phẩm viết cho thiếu nhi như: Chú voi con ở bản Đôn Tiến lên đoàn viên Chiếc đèn ông sao Hành khúc đội thiếu niên tiền phong HCM Cô và Mẹ Cánh én tuổi thơ… thì không ít người đã ngỡ ngàng. Gặp ông một chiều cuối tháng 4 trong khu tập thể trên phố Vạn Bảo ông đã kể cho tôi nghe giai thoại và số phận đặc biệt của bài hát ấy.
                     
                                         Nhạc sĩ Phạm Tuyên

    Góp thêm tiếng reo vui mừng chiến thắng

      “ Ngay đầu tháng 4/1975 tin chiến thắng vang dội từ các chiến trường phía Nam: Tây Nguyên Huế Đà Nẵng…đã thôi thúc cánh nhạc sĩ chúng tôi sáng tác. Tôi dự định phải viết một bản hợp xướng thật hoành tráng để ca ngợi chiến thắng vĩ đại của dân tộc ta. Thế nhưng mỗi ngày lại có thêm một tỉnh giải phóng tin thắng trận truyền về dồn dập sức tiến công của quân dân ta không thể nào bì kịp.

        Bản tin chiều ngày 28/4/1975 của đài Tiếng nói Việt Nam về hành động oanh tạc sân bay Tân Sơn Nhất của phi công Nguyễn Thành Trung là cú hích quan trọng cho ra đời bài hát “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng”. “Quân địch bị tấn công bất ngờ chúng hoảng loạn không kịp phản ứng. Đường băng Tân Sơn Nhất đã bị phá huỷ tê liệt không hoạt động được.” Nghe xong tin ấy ý nghĩ thắng lợi luôn thường trực trong đầu tôi. Tiến vào Sài Gòn rồi giải phóng chỉ trong nay mai thôi khi ấy mọi người đều xuống đường mừng giải phóng không ai ngồi nhà mà nghe hợp xướng của mình nữa đâu! Nên phải viết ngay một cái gì đó góp một tiếng reo vui cùng mọi người mừng chiến thắng.

      Trong nguồn cảm xúc dào dạt 2 tiếng đồng hồ sau bài hát được hoàn thành không cần sửa một câu một chữ. Hôm sau khi tôi đưa hội đồng duyệt anh em đùa “sao giống như bài hát viết cho thiếu nhi” và định để dành đến 7/5 kỷ niệm chiến thắng Điện Biên Phủ mới dàn dựng.

      Không ngờ thắng lợi nhanh đến thế! 30/4 cờ đỏ sao vàng tung bay trên nóc Rinh Độc Lập. Tất cả mọi người đều cuống lên ông Trần Lâm Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam gọi điện cho tôi giọng gấp gáp: “Này ông Tuyên ơi giải phóng Miền Nam rồi cắm cờ trên Rinh Độc Lập rồi tiến về Sài Gòn rồi ông xem có bài nào mới không chả nhẽ lại hát lại bài hát cũ?” Tôi vội vã đến 58 Quán Sứ gặp giám đốc tôi nói luôn rằng tôi chỉ có bài này thôi và hát: Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng. Lời Bác nay đã thành chiến thắng huy hoàng... Gương mặt giám đốc rạng rỡ: “Trúng rồi phải dàn dựng thu thanh ngay để kịp truyền đi cùng tin chiến thắng trận ra toàn thế giới.”

       Suốt đêm hôm ấy mỗi lần đọc xong tin chiến thắng bài hát lại cất lên vang dội qua làn sóng phát thanh của Đài Tiếng nói Việt Nam. Ngày 1/5 người dân đổ xuống đường ăn mừng chiến thắng quanh bờ hồ trên các xe mui trần đã thấy quân nhạc thổi dền vang “Việt Nam- Hồ Chí Minh Việt Nam- Hồ Chí Minh”. Buổi chiều khi đứng ngoài ban công nghe các loa phát thanh trong thành phố đồng loạt cất vang bài hát ấy cả hai vợ chồng tôi đều bồi hồi xúc động. Những lần trước khi nghe bài hát của mình được phát sóng tôi hay chú ý xem ca từ giai điệu đã đúng chưa lần này thì khác cảm giác như bài hát đã có sẵn đâu đó rồi mình không viết cũng có người khác viết thay.”

       Rửa huân chương bằng …một nồi cháo

       Trong gần 600 tác phẩm nhạc sĩ Phạm Tuyên sáng tác không có một tác phẩm nào có số phận đặc biệt như bài hát ấy. Nó vượt qua thử thách của thời gian đến với mọi từng lớp giai cấp trong xã hội không phân biệt biên giới quốc gia. Từ cụ già đến trẻ con từ miền xuôi lên miền ngược đều hát bài hát ấy. Ở một số nơi bài hát còn được dùng như bài ca “giã bạn” để kết thúc các cuộc gặp gỡ mít tinh văn nghệ quần chúng. Thậm chí ông Trần Văn Nứ (Bảy Nứ) Giám đốc Sở văn hoá- Thông tin tỉnh Tây Ninh còn dùng hai chữ “huy hoàng” có trong bài hát để đặt tên cho cô con gái của ông sinh sau năm 1975.

        Năm 1970 khi Đoàn ca múa nhạc của Việt Nam sang biểu diễn ở Nhật Bản Hội âm nhạc Lao Động Nhật đã gửi tặng đoàn bản in bài hát “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng” bằng tiếng nhật. Có người nước bạn còn nói: “Chúng tôi ca ngợi chiến thắng 30/4 của các bạn cao hơn nữa là ca ngợi đất Việt Nam nhỏ bé anh hùng đã đánh tan đế quốc thực dân giải phóng dân tộc mà điều đó chỉ có ở thời đại Hồ Chí Minh.” Năm 2006 nhạc sĩ Takimôtô sang Việt Nam sáng tác ông đã dùng trọn vẹn ca khúc này để mở đầu cho bản nhạc của ông. Với giọng ca Trọng Tấn - Khánh linh tác phẩm đã để lại ấn tượng sâu sắc trong hai đêm biểu diễn tại Quảng Ninh và Hà Nội.

       Thêm một niềm vui từ bài hát năm 1985 Phạm Tuyên được nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng III với thành tích: đã có tác phẩm ca ngợi chiến thắng của nhân dân ta trong ngày đại thắng. Đó thật sự là một bất ngờ lớn với ông vì trước đến nay nước ta chưa có tiền lệ thưởng cho một bài hát! Sau lần ấy anh em trong Nam hay đùa “xin rửa huân chương” vì cứ nghĩ thể nào ông cũng được một khoản tiền kha khá. Thực tế như lời Trần Lâm Giám đốc Đài đã nói với ông: “Thế đã là ưu tiên lắm có cả khung cả kính như người khác chỉ được một cuộn giấy thôi.” Dạo ấy còn khó khăn ông quyết định bắt mấy con gà nuôi trên gác làm một nồi cháo khao bạn bè.

      Giản dị nhưng có chiều sâu nhà thơ Trần Đăng Khoa từng nhận xét: Nhạc Phạm Tuyên dễ hiểu dễ thuộc dường như ai cũng viết được nhưng chỉ có thể khi ông ấy đã viết ra. Một lần khi được hỏi về thời gian sáng tác bài hát ông cười trả lời: “Tôi viết trong 2 tiếng cộng cả cuộc đời! Bởi nếu không sống những ngày gian khổ không nuôi khát vọng giải phóng dân tộc làm sao cảm xúc có thể vỡ oà cùng ngày chiến thắng. Để có được như ngày hôm nay chúng ta phải đổi bằng máu và nước mắt”.    

                                                                                            - Hằng Hà -                                               

 

 

 

dư hồng quảng

dhq gửi Hà Hằng

em bận quá à ? có cái gì hay nhân ngày báo chí 21/6 post lên nhé ! Chúc nhà báo Hà Hằng sẽ là một nhà báo giỏi

Vũ Đức Quân

HH

Mình rất thích đọc nhữ ng bài viết về chủ đề này. Cám ơn nhà báo đã cho mình sống lại những kỷ niệm bằng âm nhạc của những ngày 30/4 lịch sử.